سنگ محک چیست؟
سنگ محک یک سنگ سیاه، ریزدانه و سخت (معمولاً از جنس سیلیس یا کوارتزیت) است که سطحی زبر و یکنواخت دارد. طلافروشان و زرگرها از دیرباز از آن برای تست اولیه عیار طلا و نقره استفاده میکنند، چون سطح تیرهاش کنتراست خوبی برای دیدن رنگ خط فلز و رنگ واکنش تیزاب ایجاد میکند.
چرا سنگ محک بهتنهایی کافی نیست؟
سنگ محک بهتنهایی فقط سطح فلز را روی خودش نمایان میکند؛ عیار را مشخص نمیکند. کاربرد اصلیاش این است که یک خط نازک و یکنواخت از قطعه بهجا بگذارد تا تیزاب بتواند روی آن خط واکنش نشان دهد، بدون اینکه به خود قطعه آسیب قابلتوجهی برسد. یعنی سنگ محک و تیزاب همیشه با هم بهکار میروند، نه جدا از هم.
روش استفاده گامبهگام
- قطعه را محکم بگیرید و با فشار متوسط یک خط ۱ تا ۲ سانتیمتری روی سنگ بکشید.
- یک خط مرجع از طلا یا نقره با عیار مشخص (مثلاً یک سکه یا قطعه شناختهشده) در کنارش بکشید.
- قطرهای تیزاب مناسب روی هر دو خط بریزید و واکنش را مقایسه کنید.
- بعد از تست، سطح سنگ را با پارچه پاک کنید تا برای تست بعدی آماده باشد.
چون سنگ محک همیشه همراه با تیزاب استفاده میشود، همان نکات ایمنی کار با اسید (دستکش، عینک، تهویه مناسب، دوری از دسترس کودکان) درباره آن هم صدق میکند.
نگهداری سنگ محک
بعد از هر استفاده، سنگ را بشویید و خشک کنید تا باقیمانده فلزات و اسید روی سطحش جمع نشود و نتیجه تستهای بعدی را مخدوش نکند. سنگهای محک باکیفیت سالها قابل استفاده هستند و نیازی به تعویض مکرر ندارند.
برای تکمیل نتیجه تست سنگ محک، وزن و ابعاد قطعه را در ابزار محاسبهگر وارد کن و چگالی واقعی و عیار تخمینی را هم ببین.
شروع محاسبه رایگان ←سوالات پرتکرار
آیا سنگ محک برای همه فلزات کار میکند؟
بله، برای طلا، نقره، پلاتین و پالادیوم قابل استفاده است، اما نوع تیزاب مصرفی باید متناسب با هر فلز باشد.
آیا سنگ محک به قطعه آسیب میزند؟
خط بسیار نازکی که روی سنگ باقی میماند معمولاً قابلچشمپوشی است، ولی روی قطعات صیقلی یا حساس بهتر است از نقطهای کمتر دیدهشونده استفاده شود.
فرق سنگ محک با دستگاه XRF چیست؟
سنگ محک یک روش سنتی و تقریبی است؛ XRF یک روش دستگاهی و دقیق است که بدون آسیب به قطعه، ترکیب دقیق فلزی را اندازه میگیرد.