چرا چگالی برای تشخیص عیار مهم است؟
هر فلز خالص چگالی ثابت و مشخصی دارد. وقتی فلزات دیگری (آلیاژ) به آن اضافه میشود، چگالی کلی قطعه تغییر میکند و معمولاً به سمت چگالی فلز آلیاژی حرکت میکند. با اندازهگیری وزن و حجم یک قطعه و محاسبه چگالی آن، میتوان با مقایسه با جدول زیر، عیار تقریبی آن را تخمین زد.
جدول چگالی طلا (بر حسب g/cm³)
| عیار | چگالی تقریبی |
|---|---|
| ۹۹۹ (۲۴ عیار) | ۱۹.۳۰ |
| ۹۱۶ (۲۲ عیار) | ۱۷.۶۰ |
| ۸۷۵ (۲۱ عیار) | ۱۶.۹۰ |
| ۷۵۰ (۱۸ عیار) | ۱۵.۶۰ |
| ۵۸۵ (۱۴ عیار) | ۱۳.۲۰ |
| ۳۷۵ (۹ عیار) | ۱۱.۲۰ |
جدول چگالی نقره
| عیار | چگالی تقریبی |
|---|---|
| ۹۹۹ (خالص) | ۱۰.۴۹ |
| ۹۵۸ (بریتانیا) | ۱۰.۴۰ |
| ۹۲۵ (استرلینگ) | ۱۰.۳۶ |
| ۹۰۰ (سکه) | ۱۰.۲۷ |
| ۸۰۰ | ۱۰.۰۰ |
چگالی پلاتین و پالادیوم
| فلز و عیار | چگالی تقریبی |
|---|---|
| پلاتین ۹۹۹ | ۲۱.۴۵ |
| پلاتین ۹۵۰ | ۲۰.۷۰ |
| پلاتین ۹۰۰ | ۱۹.۹۰ |
| پالادیوم ۹۹۹ | ۱۲.۰۲ |
| پالادیوم ۹۵۰ | ۱۱.۷۰ |
نکته مهم درباره دقت این روش
محاسبه چگالی از روی ابعاد ظاهری فقط برای قطعات ساده و صاف (مثل شمش و ورق) دقت خوبی دارد. برای قطعات دارای برجستگی یا طرح حکاکیشده (مثل سکه)، بهترین راه اندازهگیری حجم واقعی با روش وزن در آب (ارشمیدس) است، نه فرض شکل هندسی ساده.
میخواهی چگالی قطعهات را بدون محاسبه دستی بهدست بیاوری؟
شروع محاسبه رایگان ←سوالات پرتکرار
چرا چگالی طلا اینقدر بیشتر از نقره است؟
چون جرم اتمی طلا حدود دو برابر نقره است و ساختار اتمی متراکمتری دارد؛ همین باعث میشود طلا برای حجم مساوی، وزن بسیار بیشتری داشته باشد.
آیا دما روی چگالی فلزات تأثیر میگذارد؟
بله، اما تأثیر آن در دمای اتاق برای تستهای معمولی ناچیز است و در این جداول لحاظ نشده.
دقیقترین روش اندازهگیری حجم برای محاسبه چگالی چیست؟
روش وزن در آب (ارشمیدس)، چون به شکل قطعه وابسته نیست و برای هر شکلی (منظم یا نامنظم) قابل استفاده است.